Systemy klasy FMS (Farm Management System) to oprogramowanie, które zastępuje papierowe ewidencje, rozrzucone arkusze kalkulacyjne i notatniki prowadzone od lat. Zamiast tego wszystkie dane dotyczące gospodarstwa trafiają do jednego środowiska — dostępnego przez przeglądarkę lub aplikację mobilną. FarmPortal jest polską platformą tego typu, funkcjonującą od czterech lat i oferującą bezpłatne konto z dostępem do pełnego zestawu modułów. Poniżej opis tego, co konkretnie system zawiera i jak poszczególne funkcje działają.

 

Rejestracja pól i integracja z Krajową Ewidencją Gruntów

Punkt wyjścia w każdym systemie FMS to zdefiniowanie struktury gospodarstwa — działek, pól i upraw. FarmPortal jest zintegrowany z GeoPortalem i Krajową Ewidencją Gruntów, co oznacza, że rolnik nie rysuje granic pól od zera, lecz zaznacza działki ewidencyjne bezpośrednio na mapie. System automatycznie przypisuje numery TERYT do każdej działki. Jest to przydatne zarówno przy ubieganiu się o dopłaty, jak i przy paszportyzacji produktów rolnych wymaganej w niektórych łańcuchach dostaw.

Do każdego pola można przypisać historię upraw z poprzednich sezonów, wyniki badań gleby, wykonane zabiegi, zużyte środki i osiągnięte plony. Dane są powiązane przestrzennie — widoczne na mapie, nie tylko w tabelach.

 

Moduł nawożenia

Jeden z bardziej rozbudowanych modułów dotyczy planowania i dokumentowania nawożenia. Składa się z kilku elementów. Kalkulator nawożenia uwzględnia gatunek rośliny, planowany plon, zasobność gleby w azot, fosfor, potas, magnez i inne składniki — na tej podstawie generuje zalecenie dawki. Jeśli do pola są przypisane wyniki chemicznej analizy gleby, kalkulator korzysta z nich zamiast z wartości domyślnych.

Drugi element to mapy zmiennego dawkowania (VRA — Variable Rate Application), tworzone na podstawie zdjęć satelitarnych i indeksu wegetacji NDVI. Pole jest dzielone na strefy o różnym poziomie biomasy, a każda strefa otrzymuje inną zalecaną dawkę nawozu. Gotowe mapy można wyeksportować do kompatybilnych systemów nawigacji zamontowanych w ciągnikach i rozsiewaczach, co umożliwia automatyczne zmienne dawkowanie podczas przejazdu.

Platforma zawiera bazę nawozów — mineralnych i organicznych — z której rolnik wybiera konkretny produkt, a system przelicza zawartość składników czystych. Ewidencja nawożenia jest prowadzona automatycznie po wykonaniu zabiegu i spełnia wymogi dokumentacyjne dotyczące prowadzenia rejestru nawożenia.

 

Ochrona roślin i system wspierania decyzji

Moduł ochrony roślin obejmuje rejestr zabiegów, bazę środków ochrony roślin dopuszczonych do stosowania oraz system wspierania decyzji (DSS). Ten ostatni łączy dane pogodowe — temperatura, wilgotność powietrza, opady, godziny liścia mokrego — z modelami epidemiologicznymi chorób grzybowych i bakteryjnych. Na tej podstawie system ocenia ryzyko wystąpienia konkretnych patogenów i generuje zalecenia dotyczące terminu i wyboru środka.

Obsługiwane są modele chorobowe dla najpopularniejszych upraw w Polsce: zbóż, ziemniaka, rzepaku, buraków, a w uprawach sadowniczych — jabłoni i innych gatunków drzew owocowych. System informuje rolnika, kiedy warunki są sprzyjające np. dla zarazy ziemniaka lub septoriozy liści pszenicy, zanim pojawią się pierwsze objawy w polu.

Osobnym elementem jest serwis przymrozkowy, działający we współpracy z serwisem meteo.pl. Rolnik ustawia progi temperaturowe dla swoich upraw i otrzymuje powiadomienia z wyprzedzeniem, kiedy istnieje ryzyko uszkodzenia przez mróz — jest to szczególnie przydatne w sadach i uprawach warzyw w czasie kwitnienia.

 

Stacje meteorologiczne i czujniki IoT

FarmPortal obsługuje fizyczne urządzenia pomiarowe montowane w terenie. W ofercie znajdują się stacje meteorologiczne producentów Metos i Atmesys, mierzące temperaturę i wilgotność powietrza, opady, prędkość i kierunek wiatru, nasłonecznienie i inne parametry. Dane ze stacji są przekazywane do aplikacji w czasie zbliżonym do rzeczywistego i automatycznie zasilają moduły DSS oraz prognozy.

Dla pól bez fizycznej stacji system tworzy wirtualne stacje pogodowe na podstawie danych od zewnętrznych dostawców meteorologicznych, w tym prognoz od ICT Meteo. Każde pole ma przypisaną własną, lokalną prognozę pogody.

Platforma obsługuje również sensory wilgotności gleby, które mierzą zawartość wody w glebie na różnych głębokościach profilu glebowego. Dane te są wykorzystywane w planowaniu nawadniania i w ocenie potrzeb nawodnieniowych upraw. Dodatkowo dostępne są sensory do monitorowania mikroklimatu w przechowaniach i kopcach — mierzą temperaturę, wilgotność i stężenie CO₂, a system generuje alarmy przy przekroczeniu zdefiniowanych progów. Jest to istotne, ponieważ straty przechowalnicze w warzywnictwie i uprawach okopowych mogą wynosić od 5 do nawet 30%.

Nawigacje z autosterowaniem i monitoring GPS maszyn

FarmPortal integruje się z systemami nawigacji RTK i automatycznego prowadzenia maszyn. Platforma przesyła do kompatybilnych nawigacji dane o granicach pól i mapy zmiennego dawkowania, a nawigacja odsyła dane o wykonanej pracy — powierzchni przejechanej, zużytym materiale, czasie pracy. Obsługiwane jest elektryczne sterowanie sekcjami narzędzia roboczego (do 16 sekcji), co pozwala na automatyczne wyłączanie sekcji rozsiewacza lub opryskiwacza w miejscach już opracowanych — eliminując nakładki.

Oprócz nawigacji platforma obsługuje moduł monitoringu GPS maszyn z odczytem danych z magistrali CAN. Pozwala to śledzić lokalizację maszyny, trasy przejazdu, parametry pracy silnika, zużycie paliwa i status urządzeń roboczych w czasie rzeczywistym. Dane są automatycznie łączone z rejestrem prac polowych — zamiast wpisywać ręcznie, kiedy i gdzie wykonano zabieg, system robi to na podstawie danych z GPS.

 

Zarządzanie zasobami gospodarstwa

Nowoczesny system do zarządzania gospodarstwem rolnym prowadzi ewidencję zabiegów na polu, upraw, maszyn i urządzeń, budynków oraz zapasów magazynowych. W module maszynowym można rejestrować dane techniczne sprzętu, terminy przeglądów, historię napraw i serwisów, a do każdej maszyny dołączać dokumenty (instrukcje, polisy, faktury). Moduł magazynowy obejmuje środki do produkcji — nawozy, środki ochrony roślin, nasiona — oraz produkty ze zbiorów. Każde przyjęcie i wydanie z magazynu jest rejestrowane, co pozwala na bieżąco kontrolować stany i koszty.

W ramach zarządzania zasobami ludzkimi system umożliwia ewidencję pracy pracowników sezonowych z rozliczeniem godzinowym lub akordowym i powiązaniem z konkretnymi pracami polowymi. Raporty z modułu pracowniczego mogą być podstawą do rozliczeń wynagrodzeń.

 

Dokumentacja i kontrole ARiMR

Wszystkie dane gromadzone w systemie tworzą kompletną dokumentację produkcji rolnej, spełniającą wymogi formalne dla beneficjentów dopłat i uczestników programów rolnośrodowiskowych. Rejestr zabiegów ochrony roślin, ewidencja nawożenia, dokumentacja przyrodnicza i obserwacje polowe są prowadzone w strukturze zgodnej z wymaganiami ARiMR. Przed potencjalną kontrolą rolnik nie kompletuje dokumentów — są one na bieżąco aktualizowane i dostępne do wydruku lub udostępnienia w formie cyfrowej.

Dodatkowym elementem jest moduł obserwacji polowych, w którym można zapisywać zdjęcia z pola, notatki i oceny stanu upraw powiązane z konkretną działką i datą. Prowadzi to do stopniowego budowania historii każdego pola, przydatnej zarówno w planowaniu agronomicznym, jak i w ewentualnych sporach dotyczących szkód i odszkodowań.

 

Rolnictwo węglowe i środowiskowe

FarmPortal obsługuje moduły związane z rolnictwem węglowym, umożliwiające dokumentowanie praktyk korzystnych dla sekwestracji węgla w glebie — uprawy wsiewek i międzyplonów, ograniczonej uprawy roli, stosowania nawozów organicznych. Dokumentacja ta jest potrzebna do uczestnictwa w programach certyfikacji węglowej. Platforma wspiera też rozliczanie inwestycji przyczyniających się do ochrony środowiska w ramach dostępnych programów dotacyjnych.

 

Model dostępności

Platforma działa w modelu freemium — konto podstawowe jest bezpłatne i daje dostęp do opisanych wyżej funkcji. Płatne elementy dotyczą przede wszystkim fizycznych urządzeń (stacji meteorologicznych, sensorów, modułów GPS do maszyn) i niektórych usług danych, takich jak wyższe rozdzielczości zobrazowań satelitarnych. Samo oprogramowanie — ewidencja, planowanie, DSS, nawożenie, raporty — jest dostępne bez opłat. Aplikacja mobilna jest dostępna na systemy Android i iOS.

 

Materiał zewnętrzny